Co to jest rozdzielność majątkowa?

Rozpoczynając prowadzenie niniejszego bloga poświęconego zagadnieniu rozdzielności majątkowej chciałabym zacząć od wyjaśnienia czym w ogóle jest – rozdzielność majątkowa?

Przez rozdzielność majątkową rozumie się jeden ze sposobów, który reguluje rozporządzanie majątkiem małżonków. Co do zasady z chwilą zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. Wówczas to mogą istnieć jednocześnie trzy majątki (trzy masy majątkowe): 1. majątek wspólny małżonków 2. majątek osobisty męża oraz 3. majątek osobisty żony. Generalnie ustawowa wspólność majątkowa obejmuje przedmioty, które małżonkowie nabyli/wytworzyli w czasie trwania małżeństwa. O tym co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków a co pozostaje w majątku osobistym męża i żony możesz poczytać na moim drugim blogu poświęconym podziałowi majątku (LINK). Co istotne, małżonkowie mogą również zawrzeć umowę, w której swoje stosunki majątkowe ustalą inaczej. Taka umowa majątkowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (co łączy się z koniecznością umówienia się na spotkanie u notariusza), gdyż zawarcie jej w jakiejkolwiek innej formie jest nieważne. Można ją zawrzeć w czasie trwania małżeństwa lub jeszcze przed jego zawarciem (przy czym umowa zawarta przed ślubem jest skuteczna dopiero od chwili zawarcia małżeństwa). W formie umowy można ustanowić rozszerzoną wspólność majątkową (do wspólnego majątku małżonków wejdą wówczas niektóre przedmioty, które przy ustawowej wspólności pozostałyby w majątkach osobistych męża i żony), wspólność ograniczoną (tu małżonkowie mogą wyłączyć z majątku wspólnego pewne przedmioty, które normalnie objęte są wspólnością) oraz rozdzielność majątkową. Co daje zawarcie umowy o rozdzielność majątkową? Rozdzielność majątkowa między małżonkami powoduje, że od daty jej ustanowienia istnieją tylko majątki osobiste małżonków, nie ma natomiast już dalej majątku wspólnego, który istniał wcześniej.  Rozdzielność stanowi korzystne uregulowanie sytuacji majątkowej małżonków w momencie, gdy jedno z nich podejmuje działania, które szkodzą lub mogą stanowić istotne zagrożenie dla majątku wspólnego obojga małżonków. Dzieje się tak dlatego, że w ustroju rozdzielności majątkowej majątek wspólny ulega podziałowi a przypadające mężowi i żonie przedmioty bądź prawa wchodzą do ich majątków osobistych. Co to oznacza? A no to, że wszystko, co uczyni małżonek po dacie rozdzielności majątkowej (np. nabycie przedmiotów, praw bądź ich zbycie, zaciągnięcie długów czy innych zobowiązań) od tej pory dotyczyć będzie tylko majątku tego małżonka, nie zaś majątku drugiego małżonka. Jeżeli więc małżonkowie zdecydują się ustanowić rozdzielność majątkową czy to podpisując umowę u notariusza czy uzyskując wyrok sądowy, każde z nich będzie mogło swobodnie zarządzać swoim majątkiem bez konieczności uzyskania zgody drugiego małżonka. Wówczas to zarówno mąż jak i żona mogą dysponować swoimi majątkami niezależnie od siebie.

Poza umownym sposobem ustalenia rozdzielności majątkowej ustrój ten pojawia się w miejsce wspólności majątkowej np. z mocy orzeczenia sądu lub z mocy samej ustawy (samego prawa). Zatem każde z małżonków w przypadku zaistnienia oznaczonych przepisami przesłanek może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd w wydanym wyroku. Aby jednak wnieść sprawę do sądu muszą zaistnieć ważne powody dla których małżonek chce ustanowić rozdzielność majątkową, takie jak np. faktyczne życie w rozłączeniu, trwonienie majątku przez jednego z małżonków (np. hulaszczy tryb życia), uleganie nałogom (alkohol, narkotyki, hazard) itp.  Z mocy prawa rozdzielność majątkowa powstaje natomiast w sytuacji, gdy jedno z małżonków zostanie ubezwłasnowolnione, ogłoszona zostanie upadłość któregoś z małżonków lub orzeczona zostanie separacja małżonków.

         

                                                                        Apl. adw. Anna Zys